50 Jaar Geleden: Oktober 1962
pokeren

Oktober 50 jaar geleden was een ongelooflijk spannende maand. De maand van het pokerspel tussen Kennedy en Chroetsjov over afstandsraketten op Cuba. Het was één van de gevaarlijkste incidenten in de Koude Oorlog. Twee grootmachten, voor het oog van de hele wereld, recht tegenover elkaar. Veel weldenkende mensen dachten toen dat de 3e Wereldoorlog in aantocht was.

Maar eerst wat faits divers van minder historische betekenis. Hoewel: John Meredith is een neger en wil studeren aan de University of Mississippi…Een menigte van 2500 studenten (!) wil dat voorkomen. Onder leiding van ex-generaal Walker, bevelhebber van de federale troepen in Little Rock en gewapend met stokken en stenen vechten zij met politie, leger en voorstanders. Er vallen 2 doden. Kennedy grijpt in. Meredith gaat studeren en de generaal krijgt een boete van $100.000. In 1964 zingt  Bob Dylan “The Times They Are A-Changing”….

Wij verlaten, na een 12 jaar durend conflict met Indonesië, nu ook fysiek Nieuw Guinea. De VN nemen het bestuur voorlopig over. Van de Papoea’s wordt nooit meer iets gehoord….

Op verschillende plekken in de wereld gaat de verfilming van het boek “Dr No” van Ian Flemming in première. De hoofdrol wordt gespeeld door Sean Connery en de film behaalt overal positief commentaar. Niets doet vermoeden dat dit het begin is van een wereldwijd en langdurig succes.

De vergoeding voor leden van de Eerste Kamer wordt met 50% verhoogd naar 7500. Reiskosten 2400 en vergoeding abonnementen en lidmaatschappen 1200. Deze verhoging van 50% veroorzaakte geen debat of boosheid uit de samenleving. Ter oriëntatie: een pakje sigaretten kostte 1,–  en nu € 5. Ongeveer factor 10 dus. Een prachtige vergoeding!

Onze landgenoot Donner verslaat in Bulgarije Bobby Fisher, voor velen de beste schaker ooit. In totaal won Fisher 3x van Donner, eindscore dus 3-1. Onze andere grootmeester en voormalig wereldkampioen Max Euwe versloeg Fisher ooit, maar toen was Fisher nog geen 16 jaar.

Intrigerend is het bericht dat de N.V. Hazemeijer te Hengelo (het latere Holec) elektronische informatieverwerkende apparatuur in werking heeft gesteld. Deze “computer” was een primeur in Europa en deze gebeurtenis genereerde veel belangstelling uit binnen- en buitenland….

De voorganger van de NOS, de NTS, houdt nog steeds pauze tussen tv programma’s. Om koffie te zetten of om naar de wc te gaan. Dit veroorzaakte soms ernstige problemen bij de waterleiding bedrijven. Er was toen maar één zender (Nederland 2 kwam pas in ’65) en het aantal tv toestellen nam zeer snel toe. Soms ging dus half Nederland bijna gelijktijdig naar de wc met alle gevolgen van dien voor de watervoorziening!

Een laatste nationaal fait divers: jazzconcerten werden vaak 2x per avond gehouden. Eerst in Den Haag of Scheveningen en tegen middernacht in Amsterdam. De NRC schrijft over het concert van het kwintet van Horace Silver en het kwartet van Gerry Mulligan in het Concertgebouw o.a.:”… er heerste een sfeer van feestelijke verwachting temidden van al die genoeglijk pratende, rokende en etende mensen…”. Dat waren nog eens tijden! Roken! Eten! In het Concertgebouw!

Maar nu het historische pokerspel op het wereldtoneel: de Koude Oorlog is op zijn hoogtepunt en veel mensen verwachten een 3e Wereldoorlog.

Fidel CastroIn januari ’61 verbreekt toenmalig president Eisenhower de diplomatieke banden met het Cuba van Fidel Castro. De Sovjets bouwen het eiland om tot een militaire basis en dit wordt Kennedy, die met het Varkensbaai-incident niet erg gelukkig opereerde, te veel. In een toespraak tot het Amerikaanse volk, oktober ’62, waarschuwt hij de Sovjet Unie met een “gedeeltelijke quarantaine op offensieve wapens voor Cuba”. Ook stuurde hij een brief aan Chroetsjov waarin hij dit aankondigde. De Sovjets antwoordden: “de VS dragen een zware verantwoordelijkheid voor het lot van de wereld, de Sovjet Unie zal de agressor een krachtige slag toebrengen.”

De situatie is complex en zeer explosief. De VS hebben offensieve wapens, op de Sovjet Unie gericht, in Berlijn en in Turkije. De SU wil ook iets dergelijks en Cuba ligt voor de hand. Het quarantaine-dreigement is buiten de Verenigde Naties om en ook ongehoord binnen de diplomatieke regels.

Castro mobiliseert zijn leger en in Berlijn maant burgemeester Willie Brandt zijn stadgenoten tot kalmte. Dit heeft natuurlijk weinig, zo niet een tegengesteld effect. De Engelsen zijn bezorgd, de Fransen stellen zich achter Kennedy en onze regering is “blij met de door de VS geschapen duidelijkheid”.

24 Oktober: de Amerikaanse vloot heeft een blokkade om Cuba gelegd. Sovjet-schepen met offensieve wapens stomen op naar Cuba. De Zuid-Amerikaanse landen (OAS) stellen zich achter de VS. Overal in het Westen zijn er kleine pacifistische demonstraties en de Britse filosoof Bertrand Russell meldt zich in de openbaarheid en vraagt Kennedy of hij bereid is af te zien van zijn bases in Turkije.

25 Oktober: Kennedy maakt onloochenbare feiten openbaar: op Cuba zijn 8 raketbases, 30 raketten en 20 lichte straalbommenwerpers. En er zijn 5000 Sovjets op het eiland. Oe Thant, waarnemend secretaris van de VN roept op tot een adempauze van 2 weken. De Sovjetschepen verleggen hun koers een heel klein beetje.

Dan: Amerika brengt een kernbom tot ontploffing in de Stille Oceaan. Op dit machtsvertoon en op dit bewijs van Kennedy’s vastberadenheid heeft Chroetsjov geen antwoord.

28 Oktober: de SU is bereid de bases op Cuba te ontmantelen. Kennedy zwaait Chroetsjov alle lof toe: “belangrijke bijdrage aan de wereldvrede”. Het regime van Castro blijft in het zadel. De heersende mening is dat Kennedy het spel heeft gewonnen, maar ook dat er ten aanzien van het voortbestaan van Cuba als communistische staat wel concessies zijn gedaan door de VS.

Twee grootmachten die voor het oog van de wereld recht tegenover elkaar staan. Een dergelijke situatie heeft zich sindsdien niet meer voorgedaan.

Uw Pensionado.